Het Nederlands Centrum voor Dendrochronologie

  Expertise van RING

Daterend onderzoek: kunstgeschiedenis

 

Drieluik

Door jaarringonderzoek kan hout gedateerd worden waaruit een meubelstuk of schilderij is gemaakt. Ook kan de herkomst van het hout zo worden vastgesteld. 

Dit is bijvoorbeeld gebeurd met een drieluikje uit de inboedel van Johan van Oldenbarnevelt. Het drieluik behoort tot de collectie van Stadsmuseum Flehite te Amersfoort.
Het jaartal 1444 op de achterzijde is gegarandeerd vals. Jaarringonderzoek leert namelijk dat de boom waaruit het middenpaneel afkomstig is, in 1596 nog in een Pools bos stond.

Men vermoedt dat Johan van Oldenbarnevelt zelf achter de vervalsing zat. De vader van Johan Van Oldenbarnevelt stond bekend om zijn losbandige leven en luisterde naar de bijnaam Gerretgen Sleght (Slechte Gerritje). Waarschijnlijk wilde Johan van Oldenbarnevelt zijn omgeving ervan overtuigen dat hij uit een oude, respectabele familie kwam.

Dateren

Soms is van een schilderij bekend dat het een kopie is, maar weet men niet uit welke periode de kopie dateert. Dit was het geval bij een ovalen schilderij (olieverf op eiken) dat in 2007 door Christie’s werd geveild.
Het schilderij is een kopie van een portret van Margaretha van Oostenrijk door de Vlaamse Renaissanceschilder Bernard van Orley. De kopie kon dateren uit de zestiende tot de negentiende eeuw. Jaarringonderzoek heeft aangetoond dat het houten paneel dateert van rond 1600. Het hout is afkomstig uit Polen.



non destructief onderzoek

Daterend onderzoek van ‘roerend’ erfgoed is non-destructief.
De dendrochronologen meten de zichtbare ringbreedtes in het hout op met een handloep en voeren de waardes hierna in de computer in.
Uit veiligheidsoverwegingen wordt dit meetwerk bij voorkeur gedaan ‘op locatie’, dus in het museum, restauratieatelier of depot waar het object zich bevindt.

 

Drieluik van Johan van Oldenbarnevelt





Detail met vervalste datering op achterzijde drieluik.


Kopie uit ca. 1600  naar Bernard van Orley
  Stichting Ring © 2012